Giới thiệu về thực hành nông nghiệp tốt (GAP)

1. Thực hành nông nghiệp tốt là gì?

Thực hành nông nghiệp tốt (Good Agriculture Practices – GAP) là những nguyên tắc, thủ tục được thiết lập nhằm đảm bảo một môi trường sản xuất an toàn, sạch sẽ, thực phẩm phải đảm bảo không chứa các tác nhân gây bệnh như chất độc sinh học (vi khuẩn, nấm, virus, ký sinh trùng) và hóa chất (dư lượng thuốc BVTV, kim loại nặng, hàm lượng nitrat), bảo vệ sức khỏe cho nhà sản xuất và người tiêu dùng cũng như bảo vệ môi trường..

Tiêu chuẩn của GAP về thực phẩm an toàn tập trung vào 4 tiêu chí sau:

– Tiêu chuẩn về kỹ thuật sản xuất: Mục đích là càng sử dụng ít hóa chất BVTV càng tốt, nhằm làm giảm thiểu ảnh hưởng của dư lượng hoá chất lên con người và môi trường;

– Tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm: Gồm các biện pháp đảm bảo không có nguy cơ ô nhiễm hoá chất, nhiễm khuẩn hoặc ô nhiễm vật lý trong quá trình sản xuất cũng như khi thu hoạch.

– Tiêu chuẩn về phúc lợi xã hội: Đảm bảo môi trường làm việc nhằm ngăn chặn việc lạm dụng sức lao động của nông dân, công nhân.

– Truy nguyên nguồn gốc sản phẩm: Khi có sự cố xảy ra, thông quá việc ghi chép nhật ký sản xuất, các sản phẩm bị lỗi phải truy xuất được nguyên nhân, thu hồi sản phẩm lỗi và có biện pháp khắc phục, phòng ngừa sự tái diễn trong tương lai.

2. Tại sao phải thực hành GAP – GAP mang lại lợi ích gì?

– Sản phẩm tạo ra đảm bảo an toàn, chất lượng cao: Việc xác định và ngăn ngừa các mối nguy ATTP trong quá trình sản xuất đã tạo ra các sản phẩm nông sản thực sự an toàn, có chất lượng cao (ngon, đẹp, …);

– Góp phần bảo vệ môi trường sinh thái và đảm bảo an toàn cho người lao động, một vấn đề rất ít được quan tâm nếu sản xuất thông thường.

– Nước ta đang trong quá trình hội nhập quốc tế mạnh mẽ, rất nhiều mặt hàng từ khắp các nước trên thế giới xuất hiện trên thị trường Việt Nam, trong đó các sản phẩm nông nghiệp, nếu không tạo ra sản phẩm thực sự an toàn và đảm bảo chất lượng cao thì chính nông sản của nước ta lại thua ngay trên sân nhà. Đồng thời, nông sản phẩm của nước ta muốn tiến vào các thị trường quốc tế cũng phải đáp ứng được các yêu cầu, chuẩn mực của thị trường đó.

Do đó, có thể khẳng định Thực hành nông nghiêp tốt ̣(GAP) là yêu cầu của thị trường, là chìa khóa để tiêu thụ sản phẩm trong nước và vươn ra các thị trường quốc tế.

3. Sơ lược lịch sử của GAP:

– Từ năm 1997, những nhà bán lẻ châu Âu (Euro-Retail Produce Working Group) đã đưa ra sáng kiến nhằm giải quyết mối quan hệ bình đẳng và trách nhiệm giữa nhà sản xuất và khách hàng. Họ (nhà sản xuất – nhà bán lẻ – khách hàng) đã thống nhất đưa ra khái niệm GAP.

– GAP ra đời từ năm 1997 và được áp dụng tại khu vực châu Âu, thời điểm này với tên gọi là EUREPGAP.  Về mặt kỹ thuật, EUREPGAP là một tài liệu có tính chất quy chuẩn cho việc chứng nhận trên toàn thể giới, tương tự như các tiêu chuẩn ISO.

– Đến ngày 07/9/2007, tiêu chuẩn EUREPGAP đã được chuyển đổi thành GLOBALGAP. Tiêu chuẩn GlobalGAP được thiết kế nhằm sử dụng như một cuốn sổ tay ứng dụng cho các quy tắc, thông lệ được áp dụng để sản xuất tốt trong nông nghiệp ở mọi nơi trên thế giới, với nền tảng cơ bản là mối quan hệ cân bằng giữa các nhà sản xuất nông nghiệp, các nhà bán lẻ và khách hàng.

Tiêu chuẩn GlobalGAP yêu cầu các nhà sản xuất phải thiết lập một hệ thống kiểm tra và giám sát an toàn thực phẩm xuyên suốt bắt đầu từ khâu sửa soạn nông trại canh tác đến khâu thu hoạch, chế biến và lưu trữ; nhà sản xuất phải ghi chép lại toàn bộ quá trình sản xuất, bắt đầu từ khâu xuống giống đến khi thu hoạch và bảo quản để phòng ngừa khi xảy ra sự cố như là ngộ độc thực phẩm hay dư lượng hóa chất vượt ngưỡng cho phép và có thể truy nguyên được nguồn gốc.

Trọng tâm của GlobalGap là an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, nhưng bên cạnh đó nó cũng đề cập đến các vấn đề khác như an toàn, sức khỏe và phúc lợi cho người lao động và bảo vệ môi trường.

– Tùy theo yêu cầu cụ thể, mỗi khu vực, mỗi quốc gia có thể xây dựng ra các tiêu chuẩn GAP khác nhau. Hiện tại, ở khu vực châu Á, căn cứ vào tiêu chuẩn GAP, một số nước đã điều chỉnh và xây dựng hệ thống GAP phù hợp với tình hình ản xuất của nước họ như hệ thống SALM của Malaysia, INDON GAP của Indonesia, VF GAP của Singapore, ….

Ở khu vực ASEAN , tiêu chuẩn ASEANGAP được ban hành từ năm 2006. AseanGAP bao gồm 4 phần chính:

(i) An toàn thực phẩm;

(ii) Quản lý môi trường;

(iii) Sức khỏe, an toàn lao động và phúc lợi cho người làm việc

(iv) Chất lượng sản phẩm.

Mục tiêu của ASeanGAP là tăng cường hài hòa các chương trình GAP quốc gia của các nước thành viên ASEAN trong khu vực, đề cao sản phẩm rau quả an toàn cho người tiêu dùng, duy trì các nguồn tài nguyên thiên nhiên và thúc đẩy thương mại rau quả trong khu vực và quốc tế.

4. Tiêu chuẩn VietGAP

Lịch sử phát triển

Tháng 11/2007, được sự hỗ trợ của công ty Syngenta Việt Nam, một nhóm cán bộ thuộc Hội làm vườn (do TS Võ Mai tổ chức) và các cán bộ thuộc Vụ Khoa học, Cục trồng trọt, cục BVTV cùng tiến hành thăm quan, khảo sát chương trình GAP của Malaysia, tổ chức Quốc tế Control Union (Hà Lan) đóng tại Malaysia. Kết thúc chuyến khảo sát này, đoàn đã có báo cáo trình bộ NN&PTNT, kèm theo là các kiến nghị về tổ chức triển khai chương trình EurepGAP trên rau quả, chăn nuôi thú y và thủy sản ở Việt Nam.

Sau đó, ngày 28/01/2008, Bộ Nông nghiệp &PTNT đã ra quyết định số 379/QĐ-BNN-KHCN ban hành quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt cho rau, quả tươi an toàn (VietGAP) tại Việt Nam.

VietGAP là viết tắt của các từ tiếng Anh (Vietnamese Good Agricultural Practices – Thực hành sản xuất nông nghiệp tốt của Việt Nam).

Về cơ bản, VietGAP trên rau, quả được hình thành dựa theo các tiêu chí trong AseanGAP, HACCP (Hazard Analysis Critical Control Point -Hệ thống phân tích mối nguy và xác định điểm kiểm soát tới hạn), một số tiêu chuẩn GAP quốc tế như EurepGAP, GlobalGAP (EU), Freshcare (Úc) và luật pháp Việt Nam về vệ sinh an toàn thực phẩm.

Sau đó, Việt Nam tiếp tục ban hành tiêu chuẩn VietGAP cho một số đối tượng sản phẩm khác như chè búp tươi (quyết định số 1121/QĐ-BNN-KHCN), lúa (quyết định số 2998/QĐ-BNN-KHCN), cà phê (quyết định số 2999/QĐ-BNN-KHCN).

Đối với ngành chăn nuôi, cho đến nay, Việt Nam đã ban hành các tiêu chuẩn VietGAP cho các sản phẩm bò sữa, bò thịt, dê sữa, dê thịt, lợn, gà, ngan, vịt và ong (quyết định số 4653/QĐ-BNN-CN).

Đối với thủy sản, Việt Nam đã ban hành tiêu chuẩn VietGAP cho nuôi trồng thủy sản (quyết định 3824/QĐ-BNN-TCTS).

Thủ tục chứng nhận VietGAP:

Thủ tục chứng nhận VietGAP do từng tổ chức chứng nhận tự quy định dựa trên các nội dung của Thông tư 48/2012/TT-BNNPTNT và tiêu chuẩn TCVN 7457:2004 (ISO/IEC Guide 65:1996), nhìn chung gồm các bước sau đây:

– Nhà sản xuất tự áp dụng VietGAP trong một khoảng thời gian, trong đó cần chú ý các yêu cầu sau đây:

+ Tổ chức đào tạo cho cán bộ quản lý và công nhân trực tiếp sản xuất về tiêu chuẩn VietGAP và các quy định pháp luật có liên quan;

+ Xây dựng và áp dụng các quy định cho nhóm đối tượng sản phẩm muốn chứng nhận phù hợp với quy định VietGAP;

+ Thực hiện đánh giá nội bộ trước khi đăng ký chứng nhận;

– Tiến hành đăng ký chứng nhận với tổ chức chứng nhận VietGAP: Trên cơ sở thông tin do khách hàng cung cấp, hai bên thỏa thuận về tài chính, trách nhiệm giữa hai bên, thời gian thực hiện, ….

– Tiến hành đánh giá sự phù hợp với quy định của VietGAP: Theo quy định tại Thông tư số 48/2012/TT-BNNPTNT, nhà sản xuất được chứng nhận khi có 100% chỉ tiêu loại A và tối thiểu 90% chỉ tiêu loại B được đánh giá đạt yêu cầu;

– Sau khi được chứng nhận, nhà sản xuất phải tiếp tục duy trì hoạt động sản xuất đáp ứng chuẩn mực của VietGAP và chịu sự giám sát định kỳ (tối thiểu 1 lần/năm) hoặc đột xuất từ tổ chức chứng nhận;

– Thời hạn hiệu lực của Giấy chứng nhận VietGAP tối đa không quá 02 năm. Trước khi giấy chứng nhận hết hiệu lực 1 tháng, hai bên sẽ chuẩn bị cho việc đánh giá lại và cấp lại. Trong trường hợp nhà sản xuất không có nhu cầu cấp lại thì có thể đề nghị Tổ chức chứng nhận gia hạn, thời hạn gia hạn không quá 03 tháng kể từ khi giấy chứng nhận hết hiệu lực.

5. Trung tâm phân tích và chứng nhận chất lượng sản phẩm nông nghiệp Hà Nội (HanoiAgricert):

Là đơn vị sự nghiệp trực thuộc Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn Hà Nội, là địa chỉ tin cậy của các cơ sở, trang trại, nhà sản xuất, doanh nghiệp trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản và chế biến nông, lâm, thủy sản; hiện tại đang hoạt động trong các lĩnh vực kiểm nghiệm và đánh giá sự phù hợp với tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, trong đó có chứng nhận VietGAP.

Hiện nay, Trung tâm đã được Cục Trồng trọt chỉ định là Tổ chức chứng nhận VietGAP trồng trọt (VietGAP-TT-15-03), được Cục Chăn nuôi chỉ định là Tổ chức chứng nhận VietGAP chăn nuôi (VietGAP-CN-15-02). Hiện tại, Trung tâm Phân tích đã thực hiện chứng nhận VietGAP trồng trọt cho trên 20 khách hàng với diện tích 170 ha, chứng nhận VietGAP chăn nuôi cho 03 cơ sở với diện tích 7,1 ha.

Trong quá trình đánh giá, các chuyên gia đánh giá của Trung tâm Phân tích sẽ đưa ra các khuyến nghị nhằm giúp khách hàng cải tiến về các yếu tố kiểm soát môi trường, phòng ngừa dịch hại, nhận biết và kiểm soát các mối nguy an toàn thực phẩm, … góp phần nâng cao giá trị sản xuất và giúp cơ sở phát triển bền vững.

Ngoài ra, với đội ngũ cán bộ chuyên gia chuyên nghiệp, năng động, Trung tâm Phân tích cũng thực hiện các hoạt động tư vấn, hướng dẫn áp dụng VietGAP trồng trọt, VietGAP chăn nuôi, VietGAP thủy sản cho các tổ chức, cá nhân có nhu cầu, đảm bảo hiệu quả và chất lượng; tham gia tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật về chất lượng, an toàn thực phẩm nông, lâm, thủy sản, vật tư nông nghiệp theo yêu cầu quản lý nhà nước và các tổ chức, cá nhân; thực hiện dịch vụ xây dựng các mô hình sản xuất, tiêu thụ nông sản thực phẩm an toàn.

Địa chỉ liên hệ:

Trung tâm Phân tích và chứng nhận chất lượng sản phẩm nông nghiệp Hà Nội.

Địa chỉ: – Tổ 44, phường Mai Dịch, quận Cầu Giấy, Hà Nội.

– Số 143 Hồ Đắc Di, phường Quang Trung, quận Đống Đa, Hà Nội.

Điện thoại/Fax: 043.8512566

Email:ttptcnclsp_sonnptnt@hanoi.gov.vn/trungtamphantichhanoi@gmail.com

Website: www.trungtamphantichchungnhanhanoi.gov.vn

 

Nguyễn Hồng Nhật

PGĐ Trung tâm Phân tích & CNCLSPNN

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *