Giữ hay giảm diện tích lúa ĐBSCL: Chuyên gia đề xuất giảm, đến năm 2030 mất 1 triệu ha

     Theo báo cáo mới nhất của Nhóm các chuyên gia kinh tế, chính sách hàng đầu Việt Nam do VCCI công bố đã đưa ra nhận định, nếu cứ ôm mãi một mình cây lúa, Đồng Bằng Sông Cửu Long sẽ có kinh tế chậm phát triển. Nhóm chuyên gia đề xuất, đến năm 2030, giảm 1 ha diện tích trồng lúa.

     Đồng bằng Sông Cửu Long là vùng có sản lượng lúa chiếm 50% sản lượng lúa cả nước. chiếm 90% sản lượng lúa gạo xuất khẩu và đem lại nguồn ngoại tệ không nhỏ cho việc phát triển kinh tế đất nước.

     Tuy nhiên, trái ngược với nguồn ngoại tệ đem lại thì cuộc sống của hơn 1 triệu bà con vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long đang gặp rất nhiều khó khăn. 

     Nghị quyết 18 được Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 5 thông qua cũng nêu rõ quan điểm về việc: Tạo điều kiện thuận lợi để người sử dụng đất nông nghiệp được chuyển đổi mục đích sản xuất cây trồng, vật nuôi, nâng cao hiệu quả sử dụng canh tác đất nông nghiệp theo quy hoạch. Tăng cường quản lý chất lượng đất, khắc phục tình trạng thoái hóa, suy giảm chất lượng đất.

     Vậy làm thế nào để vừa đảm bảo bài toán an ninh lương thực, duy trì xuất khẩu lúa gạo nhưng vẫn đem lại cuộc sống sung túc, ổn định cho bà con vùng ĐBSCL. Hãy cùng chúng tôi theo dõi bài viết chi tiết ngay sau đây.

 

Có nên kiên quyết giữ diện tích lúa ở vùng ĐBSCL?

     Trong báo cáo kinh tế thường niên năm 2022 do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chi nhánh Cần Thơ phối hợp với Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright công bố, gần đây có nội dung vô cùng quan trọng và đặc biệt nhấn mạnh việc giảm diện tích lúa ĐBSCL trong thời gian sắp tới. Báo cáo này được thực hiện bởi nhóm các chuyên gia kinh tế, chính sách hàng đầu Việt Nam.

     Nội dung báo cáo nêu rõ: Trong nhiều thập kỷ qua, lúa gạo vẫn là mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực và một trong những bệ đỡ chính cho nền kinh tế ở ĐBSCL. Với tỷ trọng đóng góp hơn 90% lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam, ngành lúa gạo ở ĐBSCL có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đảm bảo an ninh lương thực quốc gia và duy trì thu nhập ở mức độ cơ bản cho phần lớn cư dân nông thôn sống chủ yếu dựa vào ngành nông nghiệp trồng lúa.

     Để thực hiện chủ trương an ninh lương thực của Nhà nước, các địa phương ở vùng ĐBSCL cần phải giữ một diện tích canh tác tối thiểu nhằm đảm bảo sản lượng lúa nhất định hàng năm. Mặc dù chính sách kiên quyết giữ đất lúa đã giúp Việt Nam xóa đói và trở thành nước xuất khẩu gạo hàng đầu, nhưng lại không giúp cuộc sống người nông dân nơi đây trở nên khá giả, sung túc khá giả, sung túc  hơn.

     Tình trạng thâm canh lúa kéo dài đã khiến vai trò kinh tế ngày một suy giảm. Trong ba thập kỷ qua, mức đóng góp của ĐBSCL giảm mạnh, giá trị gia tăng trung bình của nông sản bắt đầu chững lại, thậm chí suy giảm. Thu nhập bình quân trên một đơn vị diện tích thấp, chất lượng nông sản không cao và thị trường xuất khẩu hạn chế, năng suất lao động thấp hơn so với các đối thủ cạnh tranh.

     Có thể nói, đây là hệ quả của chính sách dồn phần lớn nguồn lực và năng lực sản xuất vào sứ mệnh bảo vệ và duy trì an ninh lương thực cho cả nước.

     Do người dân trồng lúa lạm dụng phân bón, thuốc hóa học sẽ nên đã làm ô nhiễm nguồn đất và nước, làm gia tăng phát thải khí nhà kính.

     Trước thực trạng đã dẫn đến việc biến đổi khí hậu, nước biển dâng cao, phát triển công nghiệp và sự vận hành các dự án thủy điện bị ảnh hưởng nghiêm trọng hơn trong thời gian tới.

     Theo ước tính đến năm 2050, các nguyên nhân này cộng với giá trị lúa hàng hóa thấp sẽ khiến quy mô sản xuất lúa ở ĐBSCL giảm dần. 

     Vì vậy, cần phải có chính sách thay đổi về quan điểm sản xuất nông nghiệp cho nhu cầu an ninh lương thực và cần có biện pháp chuyển đổi sang một nền kinh tế – kinh doanh nông nghiệp có giá trị sản phẩm cao hơn.

Phải giảm diện tích lúa để người dân thoát nghèo, làm giàu”

     Hiện nay diện tích sản xuất lúa ở ĐBSCL là 3,8 triệu ha/năm, đến giai đoạn 2021 – 2030 dự kiến diện tích sẽ giảm xuống 2,8 triệu ha, và giai đoạn 2030 – 2040 còn 2,4 triệu ha. Giai đoạn 2040 – 2050  chỉ còn 2 triệu ha.

     Với việc giảm diện tích lúa ở ĐBSCL sẽ kéo theo sản lượng lúa cả nước giảm xuống từ 38,6 triệu tấn/năm xuống còn 30 triệu tấn vào giai đoạn 2021 – 2030, đến giai đoạn 2030 – 2040 còn 26,7 triệu tấn và chỉ còn 24 triệu tấn vào giai đoạn 2040 – 2050.

     Giám đốc Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, ông Vũ Thành Tự Anh cho hay, xuất phát điểm của vùng ĐBSCL là có một thời gian rất dài ưu tiên cho an ninh lương thực. 

     “Điều này hoàn toàn đúng trong bối cảnh nước ta vừa ra khỏi chiến tranh, còn nghèo đói. Tuy nhiên, từ những năm 1990 trở đi, Việt Nam đã trở thành nước xuất khẩu lương thực hàng đầu Đông Nam Á”

     Theo ông Tự Anh, rất nhiều năm qua, an ninh lương thực vẫn là định hướng ưu tiên với ĐBSCL giúp người dân thoát nghèo, nhưng không thể giúp nông dân làm giàu. Do vậy, cần phải, thay đổi quan điểm về an ninh lương thực, thay đổi cơ cấu kinh để chuyển sang các ngành kinh tế khác, từ đó mới phá vỡ được các “vòng xoáy đi xuống” của ĐBSCL.

     Mặc dù thời gian qua, diện tích lúa giảm nhưng vẫn còn chiếm đa số trong diện tích đất nông nghiệp ở ĐBSCL. Theo cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp ở ĐBSCL, có thể thấy 50% hộ dân có diện tích đất trồng lúa trung bình dưới 0,5ha.

     Diện tích nhỏ không thể hiện đại hóa, không thể tích hợp với các chuỗi cung ứng, khó hợp tác khi nhà nông quá nhỏ, không tương thích với các nhà còn lại, luôn luôn lép vế, do đó mặc dù phát triển nông nghiệp nhưng nông dân vẫn nghèo.

     Ông Tự Anh còn cho rằng, việc giảm diện tích lúa, hạn chế sản lượng lúa gạo còn giúp ĐBSCL sử dụng tốt hơn nguồn lực về đất, nước, lao động cho các lĩnh vực, ngành nghề khác. Ngoài ra, còn giúp cho giá lúa gạo tăng lên.

     “Việc chúng ta cố gắng sản xuất thật nhiều lúa gạo sẽ làm giá lúa gạo sẽ giảm xuống. Đây là sai lầm cơ bản, không nên lặp lại sai lầm này nữa, tức cần phải thay đổi, nhất là trong tư duy” – ông Tự Anh nhấn mạnh.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *