Vì sao nông dân vẫn khó tiếp cận tín dụng nông nghiệp?

Hiện nay các hộ nông dân nhỏ không chỉ ở Việt Nam mà còn ở nhiều quốc gia đang phát triển khác, đang phải đối mặt với hàng loạt thách thức đáng kể, đặc biệt là khó khăn trong việc tiếp cận nguồn tài chính. Vấn đề này không chỉ do một lý do duy nhất mà phải kể đến nhiều yếu tố khác nhau.

Trong bối cảnh này, sáng ngày 7/5 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu Chính sách Lương thực Quốc tế cùng với Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển Nông nghiệp Nông thôn đã hợp tác tổ chức một hội thảo quan trọng mang tên “Thực trạng cho vay theo chuỗi giá trị tại Việt Nam và một số nước Đông Nam Á”.

Hội thảo đã tập trung thảo luận về những kinh nghiệm quan trọng liên quan đến việc cung cấp tín dụng theo chuỗi giá trị trong lĩnh vực nông nghiệp tại các quốc gia như Indonesia, Myanmar và Việt Nam. Ngoài ra, các chuyên gia cũng đã trình bày những kết quả nghiên cứu giai đoạn 2 của dự án và đề xuất những gợi ý chính sách cụ thể cho các quốc gia tham gia.

Phát biểu khai mạc hội thảo, bà Trương Thị Thu Trang – Phó Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển Nông nghiệp Nông thôn, đã nhấn mạnh rằng vai trò của tín dụng trong phát triển nông nghiệp và nông thôn là không thể phủ nhận.

Tín dụng theo chuỗi giá trị nông nghiệp là một xu hướng quan trọng để thúc đẩy sự hiện đại hóa trong lĩnh vực nông nghiệp, đồng thời giúp đáp ứng nhu cầu về tài chính của tất cả các bên tham gia trong chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến đến phân phối. Bằng cách thực hiện tín dụng theo chuỗi giá trị, tất cả các bên tham gia phải cam kết tuân thủ những nguyên tắc và lợi ích chung để đạt được mục tiêu chung đã đề ra.

Nông nghiệp và nông thôn luôn được Đảng và Nhà nước xác định là một trong những lĩnh vực ưu tiên trong việc đầu tư vốn, từ đó, đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ tín dụng nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này. Nghị quyết số 19, ban hành ngày 16/6/2022 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045, đã đề ra mục tiêu cụ thể trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho việc cung cấp tín dụng cho nông nghiệp, nông dân, và nông thôn, đồng thời hỗ trợ tín dụng cho hợp tác xã, doanh nghiệp, và các hộ nông thôn phát triển sản xuất kinh doanh.

Trong bối cảnh này, việc đổi mới chính sách tín dụng trở thành một giải pháp quan trọng để thực hiện chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn bền vững, theo Quyết định số 150 ngày 28/01/2022 của Thủ tướng Chính phủ. Điều này bao gồm việc đa dạng hóa các sản phẩm tín dụng phục vụ sản xuất nông nghiệp, phát triển nông thôn, đặc biệt là phục vụ sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao, và tuân thủ chuỗi giá trị nông nghiệp.

Bà Trương Thị Thu Trang, trong quan điểm của mình, nhấn mạnh rằng tín dụng đóng vai trò then chốt trong việc tạo ra tăng trưởng và giá trị gia tăng trong chuỗi, từ đó tăng cường lợi ích cho tất cả các bên liên quan và thúc đẩy sự liên kết và hợp tác bền vững. Đồng thời, việc mở rộng quy mô dư nợ và xây dựng mối quan hệ với các tác nhân trong và ngoài chuỗi giá trị cũng là những lợi ích quan trọng khác mà các tổ chức tín dụng có thể đạt được.

Tuy nhiên, mặc dù đã có nhiều chính sách hỗ trợ tín dụng được triển khai, việc tiếp cận nguồn vốn ngân hàng của nông dân vẫn đang gặp phải nhiều khó khăn và thách thức. Cùng với đó, các tổ chức tín dụng cũng phải đối mặt với không ít rủi ro khi đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn. Điều này đặt ra thách thức lớn đối với các hộ nông dân nhỏ không chỉ ở Việt Nam mà còn ở các quốc gia đang phát triển khác.

Trong buổi hội thảo, Tiến sĩ Alan de Brauw, Giám đốc Dự án, đã chia sẻ kết quả nghiên cứu giai đoạn 2 của dự án “Cho vay theo chuỗi giá trị nông nghiệp”, tiến hành tại Việt Nam và một số quốc gia Đông Nam Á như Myanmar và Indonesia.

Từ nghiên cứu tại Myanmar, “Lựa chọn và Tác động: Hệ thống chấm điểm tín dụng tự động cho tín dụng vi mô nông nghiệp”, đã cho thấy tác động không đồng nhất theo điểm tín dụng, đặc biệt là đối với nhóm can thiệp ngẫu nhiên và can thiệp không ngẫu nghiên. Một số nông dân có điểm tín dụng cao hơn đã thu được tác động tích cực đến thu nhập nông nghiệp. Tuy nhiên, bài học rút ra từ nghiên cứu này là điểm tín dụng không thể dự đoán được khả năng trả nợ quá hạn, và cần có thêm nghiên cứu để hiểu rõ hơn về mức độ hạn chế của các mô hình chấm điểm tín dụng.

Trong kết quả nghiên cứu tại Indonesia về “Tài chính chuỗi giá trị nông nghiệp đổi mới và toàn diện”, nhận thấy hầu hết tác nhân trung gian gặp khó khăn trong việc thực hiện thử nghiệm tín dụng do rủi ro cao và kiểm soát phân phối tín dụng. Nông dân cũng gặp khó khăn trong việc tiếp cận tài chính công nghệ, và một số tổ chức tài chính phi ngân hàng phân phối tín dụng toàn diện nhưng không đổi mới do yêu cầu về tài sản thế chấp.

Nghiên cứu từ Việt Nam về “Dịch vụ tài chính toàn diện” đã sử dụng phương pháp đối chứng ngẫu nhiên, tiến hành thử nghiệm trong nhóm nông dân trồng cà phê Arabica ở Sơn La. Kết quả cho thấy chứng nhận bởi Rainforest Alliance không dẫn đến lợi nhuận cao hơn, và nhu cầu vay vốn của người dân thấp, bất chấp điều khoản có lợi. Bài học rút ra là mô hình cho vay cần phải phù hợp với các chuỗi giá trị cụ thể và cần có sự tham gia của các tổ chức tài chính có liên kết trực tiếp với nông dân, đồng thời sản phẩm cho vay cần phải dựa trên nhu cầu và ưu tiên của các tổ chức tài chính.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *